تصفیه خانه جلالیه از قدیمی ترین تصفیه خانه های کشور در مرکز شهر تهران و در ارتفاع 1260-1245 متری از سطح دریا در خیابان دکتر فاطمی واقع شده است.
منبع تامین آب این تصفیه خانه، رودخانه کرج ( سد امیرکبیر ) می باشد که آب خام پس از حذف مواد معلق درشت دانه از قبیل شن، ماسه، شاخه و برگ های بزرگ و انجام کلرزنی مقدماتی در محل آبگیر بیلقان توسط دو خط لوله فولادی به قطر 1000 میلیمتر و به طول 40 کیلومتر به صورت ثقلی به تصفیه خانه انتقال می یابد.
| مشاور | آلکساندر گیب انگلستان |
| پیمانکار | شرکت دگرمونت فرانسه |
| سال بهره برداری (هجری شمسی) | 1334 |
| ظرفیت اسمی (m3/s) | 2.7 |
| حداکثر ظرفیت بهره برداری (m3/s) | 3 |
| توری آشغالگیر | دارد |
| استخر زلال ساز | اکسیلاتور |
| صافی | ماسه ای تندثقلی (آکوازور N) |
| ماده منعقد کننده | کلرور فریک |
| ماده تنظیم کننده pH | شیرآهک |
| ماده گندزدا | گاز کلر |
فرایند تصفیه
در این تصفیه خانه، تصفیه آب از نوع فیزیکی، شیمیایی و میکروبی می باشد که در طی آن کدورت و بار میکروبی آب خام کاهش یافته و همچنین اصلاح و کاهش برخی املاح و ترکیب شیمیایی صورت می پذیرد.
کانال آب خام
کانال آب خام به طول 67 متر، به عرض 3-2 متر و عمق 3-5/1 متر می باشد. اندازه گیری دبی آب ورودی، در این کانال صورت می پذیرد.
فرایند های اصلی تصفیه آب
- آشغالگیری
- تهیه و تزریق و مواد شیمیایی ( کلرورفریک و آهک )
- زلال سازی
- صاف سازی
- کلرزنی ( اولیه و ثانویه )
و در نهایت ذخیره سازی و کنتاکت
فرایند آشغالگیری
در ابتدای مسیر کانال آب خام، یک واحد سه تایی توری آشغالگیر به ابعاد 2.9*0.9 متر وجود دارد که جنس آن از تسمه های فولادی مشبک بوده و چشمه های آن به ابعاد 45˟45 میلیمتر می باشد. وظیفه این توری حذف مواد شناور معلق و درشت می باشد.
فرایند تهیه و تزریق مواد شیمیایی
کلرورفریک به عنوان ماده منعقد کننده با درصد خلوص 40 در مخازنی با ظرفیت 850 مترمکعب ذخیره گردیده و پس از آماده سازی در مخازن انحلال توسط سیستم تزریق و خطوط انتقال به کانال آب خام و زلال سازها ( حسب مورد ) تزریق می گردد.
آهک نیز جهت تنظیم pH و بهبود فرایند انعقاد، به صورت شیر آهک آماده و به کانال آب خام تزریق می گردد.
فرایند زلال سازی
زلال سازهای این تصفیه خانه از نوع اکسیلاتور می باشند. در این استخرها عمل انعقاد، لخته سازی و ته نشینی مواد صورت می گیرد.
| تعداد زلال ساز | 6 |
| حجم هر زلالساز (مترمکعب) | 1600 |
| ارتفاع زلال ساز (متر) | 6.34 |
| زمان ماند در ظرفیت اسمی (دقیقه) | 60 |
| بار سطحی در ظرفیت اسمی (m3/h/m2) | 2 |
فرایند صاف سازی
حذف نهایی مواد معلق ( کلوئیدی ) از آب و فلوک های ریز که در مرحله زلال سازی ته نشین نشده اند در صافی ها صورت می پذیرد. صافی ها توسط آب و هوا به صورت معکوس در دوره های متناوب زمانی شستشو شده و پساب حاصل از شستشو به استخر جمع آوری آب شستشوی صافی ها انتقال می یابد.
| تعداد (واحد) | 40 |
| نوع | تک لایه (آکوازور N) |
| ابعاد سطح (متر مربع) | 48 |
| ظرفیت اسمی هر صافی (m3/h) | 240 |
| بار سطحی در ظرفیت اسمی (m3/h/m2) | 5 |
فرایند کلرزنی اولیه و نهایی
کلرزنی اولیه قبل از عمل انعقاد به منظور حذف و نابودی ارگانیسم های نامطلوب بیماری زا و اصلاح نسبی رنگ، بو و طعم آب خام انجام می گردد.
کلرزنی ثانویه به منظور گندزدایی و تامین کلر آزاد باقیمانده در آب خروجی صورت می پذیرد. آب صاف شده، در یک مخزن 3000 مترمکعبی جمع آوری گردیده و از آنجا به مخازن ذخیره شهر انتقال می یابد.
سیستم مدیریت یکپارچه ( IMS )
این تصفیه خانه در سال 1383 موفق به دریافت گواهینامه های سیستم مدیریت یکپارچه، سیستم مدیریت کیفیت، سیستم مدیریت زیست محیطی و سیستم مدیریت ایمنی گردید و مدیر تصفیه خانه به عنوان نماینده مدیریت معرفی گردیده است.
خط مشی سیستم مدیریت
خط مشی سیستم مدیریت یکپارچه، براساس الگوی مدیریت کیفیت بر مبنای استانداردهای جهانی
ISO 9001:2000
ISO 14001:1996
OHSAS 18001:1999
به شرح ذیل می باشد:
- تامین همه جانبه رضایت مشتریان و کارکنان
- تمرکززدایی با هدف مشارکت کارکنان در تصمیم گیری ها
- ایجاد انگیزه و بالا بردن آگاهی کارکنان از طریق آموزش های مستمر
- بهبود مستمر سیستم مدیریت یکپارچه و افزایش اثربخشی و کارایی آن
- بهبود مستمر کیفیت آب تولیدی
- افزایش بهره وری و راندمان نیروی انسانی و تجهیزات
- حرکت به سمت مدیریت کیفیت فراگیر (TQM)
واحدهای اجرایی
1. واحد بهره برداری:
کنترل و نظارت بر کل فرایند تصفیه آب، توسط این واحد انجام می شود.
مهم ترین وظایف این واحد عبارتست از:
- کنترل تجهیزات و فرایند تولید آب مطابق با دستورالعمل های مدون و براساس کیفیت و کمیت آب خام ورودی
- ثبت وضعیت فرایندهای بهره برداری، تجهیزات و تاسیسات و پردازش و نتیجه گیری از اطلاعات فوق.
- تطبیق فرایند با توجه به کیفیت آب خام ورودی
- برنامه ریزی عملیاتی به منظور بهبود مستمر فرایند با توجه به گزارش آزمایشگاه و نتایج سیستم های پایش پیوسته (online)
- هماهنگی با مراکز کنترل آبرسانی شهر تهران (تله متری)
2. واحد نگهداری و تعمیرات:
کنترل و نظارت بر تاسیسات و تجهیزات تصفیه آب، توسط این واحد انجام می شود.
مهم ترین وظایف این واحد عبارت است از:
- بازدیدهای دوره ای، سرویس، تعمیر و آماده سازی تمامی تجهیزات و تاسیسات به منظور اطمینان از عملکرد صحیح آن
- انجام هرگونه تغییرات فنی شامل: نصب و مونتاژ به منظور بهبود وضعیت تاسیسات.
- کالیبراسیون تمامی تجهیزات اندازه گیری فشار و ابزار دقیق تصفیه خانه ( موثر بر فرایند تولید )
3. واحد آزمایشگاه:
کنترل و نظارت بر کیفیت آب به منظور انطباق کیفیت آب تصفیه شده با استانداردهای ملی و جهانی، توسط این واحد انجام می شود.
مهم ترین وظایف این واحد عبارت است از:
- انجام آزمایش های شیمی فیزیک به صورت روزانه، هفتگی و ماهیانه.
- ارایه نتایج حاصل از پایش کیفی آب به اداره بهره برداری به منظور بهبود شرایط بهره برداری.
- نگهداری و کالیبراسیون تجهیزات آزمایشگاهی و دستگاه های پایش پیوسته (online)
- بررسی نتایج میکروبیولوژی و آلاینده های کمیاب و … ارایه شده توسط آزمایشگاه مرکزی.
4. واحد خدمات:
انجام خدمات پشتیبانی واحدهای مختلف، توسط این واحد انجام می شود.
مهم ترین وظایف این اداره عبارت است از:
- تامین و تضمین بهداشت و پاکیزگی ساختمان ها و تاسیسات
- لایروبی و شستشوی استخرهای لجن، جمع آوری آب شستشوی صافی ها، تغلیظ لجن و زلال سازها.
- تعمیرات عمومی مانند: بنایی، نجاری و …
5. گروه کارشناسی:
ارتقا سیستم های موجود در تصفیه خانه، توسط این واحد انجام می شود.
مهم ترین وظایف این گروه عبارت است از:
- ارتباط با مراکز علمی و جمع آوری اطلاعات مرتبط با تصفیه آب.
- بررسی و امکان سنجی، دستاوردهای نوین تصفیه آب.
- نظارت بر پروژه های در دست اجرا در تصفیه خانه.
- نظارت و کنترل بر سیستم مدیریت یکپارچه.